Konijnen en hun levensloop

Konijnen behoren tot de orde van hazen en haasachtigen.
Verschillen tussen wilde konijnen en hazen zijn:

1.Hazen zijn veel groter: het volwassen gewicht van een haas is ongeveer 4,5 kg, dat van een wild konijntje 2 kg.
2. De oren van een haas zijn langer.
3. De achterpoten van hazen zijn veel langer.
4. Een haas draagt 42 dagen, een konijn ongeveer 31 dagen.
5. Een haas werpt 2-4 jongen in een open leger. Het konijn 2 tot soms wel meer dan 12 jongen die hulpeloos in een nest van wol geworpen worden.
6. Een haas heeft 48 chromosomen en het konijn 44.

Een "Belgische haas" is een konijnenras dat qua uitwendige bouw en kleur goed op een haas gelijkt.
Er zijn meer dan 50 konijnenrassen.

De meeste konijnen in Nederland lopen in het wild rond.
Verder worden konijnen als vleesproducenten gefokt.
De konijnen die de dierenarts het meest tegenkomt worden als gezelschapsdier gehouden.
Deze konijnen variëren van zeer groot (Vlaamse Reus) tot zeer klein (Pooltje).
Naast de gewone beharing kennen we ook konijnen met speciale beharing (Angora en Rex).

Konijnenjongen worden naakt en blind geboren.
De eerste 18 dagen leven ze van moedermelk. Vanaf 14-18 dagen beginnen ze met opname van vast voedsel.
Tussen 3 en 12 maanden (afhankelijk van het ras) worden konijnen geslachtsrijp, waarbij de ram (het mannetje) een maand op de voedster (het vrouwtje) achterloopt. De draagtijd van konijnen is 30/31 dagen. Het konijn wordt gemiddeld 5 tot 6 jaar oud, maar dit kan wel tot 12 jaar oplopen!

De grootte van de kooi is afhankelijk van het ras en van het aantal dieren dat erin gehouden wordt. Minimale maten voor een, klein konijn zijn 50x40x50 cm (LxBxH) en voor een groot konijn 120 x 60 x 60 cm. Het materiaal is bij voorkeur glad gelakt hout bijv. met parketlak of bielzenzwart (hout is minder goed schoon te houden, veel gebruikt wordt plastic, beton en gaas).

De kooi moet voldoende kunnen ventileren, vooral om de ammoniakgeuren (uit de urine) laag te houden. Om deze reden, en om de besmettingskans met parasieten te verminderen, moet de bodembedekking 2x per week verschoond worden. De bedekkingslaag moet voldoende dik zijn om urine te absorberen en beschadiging van de hakken te voorkomen. Kooien, eet en drinkbakjes moeten gemaakt zijn uit niet-giftig materiaal en bestand zijn tegen knagen. Meestal gebruikt men kooien die volledig of deels gemaakt zijn van plastic met of zonder tralies. Houten kooien kunnen gebruikt worden, maar zijn eerder moeilijk schoon te houden. De afmetingen van de kooien hangen af van het te houden ras. Meestal worden konijnen gehouden op strooisel of stro. Een voldoende dikke laag neemt goed de urine op.

Indien de dieren te lang gehouden worden op een te klein oppervlak kunnen verveling, te veel eten (met overgewicht tot gevolg), gebrek aan beweging of spijsverteringsproblemen optreden. Dit kan tegengegaan worden door de dieren een grote kooi te geven (eventueel met verschillende verdiepingen), te zorgen voor een kooigenoot of speelgoed. Het konijn kan eventueel vrij rondlopen in huis, maar in dit geval moeten wel de nodige voorzorgen worden genomen.

Eerst en vooral moet er voor gezorgd worden dat de dieren niet aan elektrische leidingen kunnen knagen. Dit kan gebeuren door de leidingen te omhullen met hard en stevig plastic of deze leidingen of stopcontacten te verschuilen achter meubels zodat de dieren er niet bij kunnen.

Planten moeten uit de buurt van de dieren worden gehouden. Let er ook op dat de dieren niet beginnen te knagen aan synthetische stoffen zoals bijvoorbeeld tapijt omdat deze zaken het spijsverteringsstelsel kunnen blokkeren. Dit kan u vermijden door het dier “natuurlijke materialen” te geven om aan te knagen zoals hooi, hout of strooien matten

De meeste konijnen krijgen brokjes te eten. Hierin zit alles wat ze nodig hebben. Daarnaast is goed hooi erg belangrijk voor het konijn. Groenvoer mag (met mate!) altijd bijgevoerd worden. In principe mogen konijnen zoveel eten als ze willen (bij gemengd voer wel opletten dat ze alle bestanddelen in de goede hoeveelheid opeten). Dagelijkse voederopname (droge konijnenkorrel): 5% van het lichaamsgewicht. Drankopname: 10% van het lichaamsgewicht. Uitzondering: zogende voedsters nemen veel meer voeder en water op. De totale wateropname is afhankelijk van het aantal jongen en het tijdstip in de lactatie, en bedraagt gemakkelijk meer dan, 1 liter per dag.

Cellulose wordt praktisch niet verteerd maar is noodzakelijk als ballast voor een goede darmwerking. Daarbij mag de vezel niet te fijn gemalen zijn. Anderzijds zal de korrel gemakkelijk breken als de vezels niet fijn gemalen zijn zodat hier een optimum moet nagestreefd worden. Bij te laag ruwe celstofgehalte of te fijn gemalen vezels verhoogt het risico op diarree als gevolg van de vertraagde darmpassage. Dit wordt zeer vaak vastgesteld in de praktijk, alhoewel bij laboratoriumproeven aangetoond werd dat extreem lage cellulose-gehalten geen sterfte gaven, wel groeivertraging. Ook kan men de spijsverteringsstoornissen niet uitsluiten door een optimaal gehalte aan ruwe celstof, alleen de frequentie verminderen.

Konijnen zijn zeer gevoelig aan aflatoxines, even gevoelig als eenden. Daarom worden bepaalde voedermiddelen best niet gebruikt (aardnootschroot), andere zoals Luzerne en maïs kunnen er ook bevatten. Bij experimenten is gebleken dat konijnen beschimmeld voer meestal weigeren. Voeders verkrijgbaar in de kleinhandel die bestemd zijn voor hamsters en muizen zijn niet geschikt voor konijnen. Caviavoeders kunnen wel gebruikt worden; omgekeerd is konijnenvoeder niet geschikt voor cavia's omdat cavia's vitamine C nodig hebben. (Ook caviavoeder dat enkele maanden oud is bevat niet meer voldoende vitamine C). Als drank moet aan gespeende konijnen enkel water gegeven worden, geen melk. Sommige konijnen drinken weinig of niets, vooral als ze veel groenvoer krijgen. Toch moet altijd een bakje fris water ter beschikking gesteld worden.

Dit is iets specifieks voor konijnen. Wat is het: de inhoud van de dikke darm wordt in trosjes van kleine donkere keutels omhuld met wat slijm uitgepoept en weer opgegeten (recycling dus!). Door deze heropname voldoet het konijn voor 20% aan zijn eiwitbehoefte en voor 100% aan zijn behoefte aan Vitamine B en K.

Oppakken. Het is heel belangrijk dat konijnen rustig worden benaderd en opgepakt. Bij het oppakken moeten de achterpoten ondersteund worden. Dit is zo belangrijk omdat konijnen bij schrikken of spartelen, door hun zeer krachtige rugspieren, hun rug kunnen breken of kneuzen! U kunt het beste beginnen met de dieren te aaien over de kop. Vermijd uw handen aan te bieden aan het konijn zoals u zou doen bij een hond of kat omdat dit een aanval kan uitlokken. Een konijn dat nog niet handtam is kunt u oppakken bij het losse rugvel (nooit bij de oren !!) waarbij u de achterpoten ondersteunt. Om het dier enkele meters te verplaatsen, wordt het gewoon horizontaal op de tegen het lichaam gehouden onderarm geplaatst en tegen het lichaam gedrukt. De kop van het dier wordt hierbij tegen de elleboogplooi gehouden. Een handtam konijn kan opgetild worden door de rechterhand te plaatsen langs de rechterzijde van het dier, en vervolgens de rechterhand te plaatsen onder de borst van het dier. Dan kunt u met de linkerhand de achterhand ondersteunen wanneer u het dier gaat optillen. Denk eraan het dier altijd dicht tegen het lichaam te houden wat het diertje een veilig gevoel geeft.

Er zijn 2 virusziekten die vaker voorkomen en waar ook voor gevaccineerd kan worden:

Myxomatose. Dit virus kan door stekende insecten worden overgebracht. Soms blijven de verschijnselen beperkt tot wat gestuwde oogleden en oren, waarbij evt. ook een abortus kan optreden. Bij het klassieke beeld ontstaan er verdikkingen en pseudo-tumoren (de myxomen) op de kop. Dan zwelt de kop in zijn geheel op. Ook de regio rond de anus en genitalien kan aangetast raken. Vaak worden de processen geïnfecteerd door bacteriën. De ziekte heeft een dodelijk verloop. Vaccinatie start op 3-4 maanden leeftijd en moet elke 6 maanden worden herhaald.

VHD (Viral Hemorrhagic Disease). Het virus komt veel voor bij wilde konijnen. Veelal kent deze ziekte een snel verloop en sterven de konijnen zonder dat verschijnselen opvallen. Bij een trager verloop zien we bloederige neusuitvloeiing en ademhalingsproblemen. Er is geen behandeling mogelijk. Genezen dieren hebben een immuniteit gedurende 6 maanden. Vaccinatie geschiedt elke 6 maanden, dieren onder de 12 weken moeten na 3 weken herhaald gevaccineerd worden.

In de darmen of galgangen komen nog wel eens coccidion voor. Verschijnselen variëren van vermageren en/of diarree tot plotse sterfte. De diagnose wordt gesteld door mest te onderzoeken op de o"cysten (soort eieren). Behandeling geschiedt door het toedienen van Sulfa-preparaten. Preventie: goede hygiëne, zorg dat het hok droog blijft. Soms wordt de lever aangetast door migrerende larven van de hondenlintworm (Cysticercose). Dit komt vooral voor als ze gevoerd worden met gras van plaatsen waar honden worden uitgelaten. Er is geen behandeling mogelijk. Schurftmijt kan bij het konijn in de huid en in de oren voorkomen. Verschijnselen: korsten, die gepaard gaan met jeuk. In de oren vaak nattig. Behandelen kan door wassen of injecties met Ivermectine, de oren worden meestal locaal met zalf behandeld. Ook de omgeving moet goed gereinigd worden. Vlooien en luizen kunnen ook veel jeuk geven, ze worden bestreden door de konijnen te wassen met Pulvex shampoo.

Besmettelijke snot (pasteurella multocida) komt veel voor bij konijnen. Veel konijnen hebben deze bacterie bij zich zonder er last van te hebben. Door stress of andere ziekten kan deze bacterie echter ziekte geven. Verschijnselen variëren van snot (eerst waterig, later pussig met korsten) uit de neus tot longontsteking. Ook kunnen er bij deze ziekte voortplantingsstoornissen voorkomen. Behandeling. Als op tijd een behandeling met antibiotica wordt ingesteld is het konijn goed te helpen. Helaas is de ziekte vaak al snel te ver voortgeschreden en overlijdt het konijn aan de longontsteking.

Maagoverlading/haarballen.

Door opname van teveel voedsel ineens kan de maag overladen. Bij verveling of bij gebrek aan voldoende ruwvoer (hooi) kan het (overmatig) opgelikte haar in de maag oprollen tot haarballen. Beide problemen kunnen in lichte gevallen met laxeermiddelen opgelost worden.
In zwaardere gevallen is er vaak chirurgie nodig.

Diarree.

Diarree komt niet zo vaak voor bij individueel gehouden konijnen. wel hebben ze nogal eens een wat plakkerige ontlasting.
Diverse bacteriën kunnen deze problemen veroorzaken.
Een korte kuur antibiotica, gecombineerd met het toevoegen van lactobacillen (Biogarde bv), lost deze problemen vaak op.

Doorgroeiende tanden en/of kiezen.

Konijnen hebben tanden en kiezen die altijd doorgroeien en op lengte blijven doordat ze tegen elkaar afslijten.
Regelmatig verloopt dit slijtingsproces niet geheel goed.
Meestal betreft het dan de snijtanden, doordat het konijn een 'centenbakkie' heeft. De beste oplossing is het bijslijpen van deze lange tanden.
Aangezien dit meestal onder narcose moet gebeuren worden ze meestal geknipt.
Ook de kiezen kunnen niet goed op elkaar 'afgesteld' staan.
Hierdoor ontstaan haken aan de zijkanten.
Deze haken zorgen ervoor dat het konijn niet goed meer kan kauwen en geven schade aan wangen en tong.
De behandeling hiervoor is alleen mogelijk onder narcose: de haken worden bijgeslepen en vaak krijgt het konijn een korte kuur antibiotica voor de wondjes mee.
Dit zijn helaas altijd tijdelijke oplossingen, de foute bouw is helaas niet te corrigeren.

De huid onder de oogleden kan nogal eens ontstoken raken doordat de ogen tengevolge van tocht een waterige ontsteking oplopen.
Behandeling bestaat uit het zalven van ogen en huid.
Op diverse plekken (meest kop/keel en hakken) kunnen er abcessen in de huid ontstaan.
Als deze niet gelijk goed geopend en opgeschoond worden zijn ze moeilijk te genezen.
Naast het uitspoelen wordt het konijn met antibiotica behandeld.

Draainek.

Dit is een aandoening die meestal door een aantasting van het middenoor wordt veroorzaakt, bv vanuit een oorschurft infectie.
Ook kan de oorzaak in de hersenen liggen.
De dieren kunnen hun hoofd niet meer in de normale positie houden, maar hebben het gedraaid of in de nek liggen.
Oorzaak moet natuurlijk behandeld worden, maar lang niet altijd komt het hoofd weer in de normale positie terug.
Of het dier hier goed mee verder kan leven hangt vooral van de mogelijkheid tot voeropname af.

Verlamde achterhand.

Dit wordt meestal veroorzaakt door een verdraaiing van de wervelkolom (zie hanteren).
Lichte gevallen kunnen met een ondersteunende behandeling van corticosteroïden en Vitamine B herstellen.
In ernstiger gevallen (geen verbetering in 48 uur) wordt euthanasie aangeraden.

Epilepsie.

Dit kan een erfelijke aandoening zijn bij witte rassen met blauwe ogen.
Er is bij konijnen geen behandeling bekend.
Met deze dieren mag niet gefokt worden.

Denk eraan de dieren in een tochtvrije omgeving te houden en plotse temperatuurschommelingen te vermijden.
Zorg er ook altijd voor dat de dieren dagelijks hooi en groenvoer krijgen.
Konijnen zijn heel gevoelig aan storingen van het spijsverteringstelsel en als de dieren minder of niet meer willen eten moet hier direct de nodige aandacht aan besteed worden.
Indien u merkt dat uw dier niet meer wil eten of drinken, vermagert, ademhalingsproblemen of bewegingsstoornissen vertoont, zijn/haar vacht niet meer in conditie is of indien u andere abnormale zaken opmerkt, kunt u beter bij uw dierenarts langs gaan.

Temperatuur : 39°'C.
Polsslag : ± 300 per minuut.
Ademhalingsfrequentie : 32 - 60 per minuut.
Cyclus : de ovulatie wordt geïnduceerd door de paring
Drachtduur gemiddeld 31 á 32 dagen.
Worpgrootte 1 - 12 jongen afhankelijk van het ras. Kleine rassen hebben kleine nesten.
Levensduur : 10 à 11 jaar

Antibiotica !!

Deze antibiotica wordt door een konijn niet verdragen, en kunnen het dier zieker maken, of nog erger....

Op de leeftijd van 6 weken is het darmstelsel van het konijntje pas zover, dat het de moedermelk niet meer nodig heeft.

Vanaf eind 8e week is het konijntje vatbaar voor de dodelijke ziekte VHS , laat je konijntje eind 7e, begin 8e week inenten!

Wat is baarmoederhalskanker?
Bij oudere konijnen waar het baarmoederslijmvlies
meerdere veranderingen heeft ondergaan vanwege
hormoonschommelingen, is er een risico op toename
van het aantal celdelingen en kan kanker ontstaan.
De vorm van kanker van de baarmoeder die het
meest voorkomt is het adenocarcinoom.

Wat zijn de verschijnselen?
* Bloed plassen
* Slijmerige uitvloeiing uit de vagina
* Sloom zijn
* Niet eten
* Benauwdheid/ versnelde ademhaling
* Verminderde vruchtbaarheid
* Kleine nestgrootte

Hoe vaak komt het voor?
Meer dan 80% van alle niet-gecastreerde voedsters zal op een leeftijd van 4 jaar of ouder uterus adenocarcinomen ontwikkelen.
Deze aandoening komt voor bij alle konijnenrassen.

Hoe wordt de diagnose gesteld?
Tijdens het consult zal de dierenarts uw konijn lichamelijk onderzoeken.
Met behulp van buikpalpatie kan een vergrote baarmoeder vastgesteld worden.
Bovendien wordt met het lichamelijk onderzoek de algehele gezondheidstoestand van uw konijn bepaald.
Er zijn meerdere redenen voor een vergrote baarmoeder zoals dracht of baarmoederontsteking, daarom wordt vervolgens een röntgenfoto van de buik en de borstkas gemaakt of kan er geadviseerd worden een echo van de buik te laten maken.
Met behulp van bloedonderzoek kan de lever en nierfunctie bekeken worden.

Wat is de behandeling?
Indien er geen uitzaaiingen in de longen zichtbaar zijn op de röntgenfoto en het bloedonderzoek niet afwijkend is, wordt een sterilisatie uitgevoerd waarbij de baarmoeder en eierstokken verwijderd worden.
Ook adviseren wij u om gedurende 2 jaar na de operatie iedere 3 maanden bij de dierenarts op controle te komen om eventuele uitzaaiingen tijdig vast te stellen.
Er is nog geen succesvolle chemotherapie voor deze tumor.
Indien uitzaaiingen zichtbaar zijn in de longen, bloedwaarden afwijkend zijn of de lever er afwijkend uitziet met echo van de buik, is er helaas geen behandeling mogelijk.
De behandeling zal er dan op gericht zijn om uw konijn zich zo goed mogelijk te laten voelen.

Wat is de prognose?
Vaak is het uterus carcinoom al uitgezaaid wanneer het konijn klachten zal vertonen.

In eerste instantie groeit het gezwel langzaam (en treden er geen verschijnselen op) maar na 1 tot 2 jaar zal de uitzaaiing snel verlopen naar de longen, lever en soms botten en/of hersenen.

Hoe is baarmoederhalskanker te voorkomen?
Door uw konijn op een leeftijd van 6 tot 12 maanden te laten steriliseren, wordt baarmoederhalskanker op latere leeftijd voorkomen.

Castratie ram
Rammen kunnen gemiddeld vanaf 3 maanden al vruchtbaar zijn en kunnen net als katers sproeigedrag vertonen.

Het is aan te raden jonge konijnen vanaf 12 weken gescheiden te houden. Om een ongewenst nestje en het territoriumgedrag te voorkomen, kunnen rammen vanaf 4 tot 5 maanden gecastreerd worden.

Let erop dat ze 2 tot 4 weken na de castratie nog met succes een voedster kunnen dekken.

Castratie voedster
Voedsters kunnen ook vanaf de leeftijd van 3 tot 4 maanden al vruchtbaar zijn.
En een voedster is ook direct na de bevalling weer vruchtbaar! Het is
verstandig om voedsters jong (liefst vóór de leeftijd van 1 jaar) te castreren.
Een voedster heeft naarmate ze ouder wordt namelijk een grotere kans op baarmoederkanker (uterus adenocarcinoom).
Door uw voedster te laten castreren, kunt u naast baarmoederkanker, ook
territoriumgedrag en schijnzwangerschap voorkomen.

Het komt veel voor dat zich in het lichaam van een konijn coccidïen bevinden, zonder dat het konijn ziek wordt. Als bij onderzoek van de keutels coccidïen gevonden worden is het niet altijd gezegd dat dan een behandeling moet volgen.

Coccidïen zijn microscopisch kleine, eencellige parasieten die het darmstelsel en de lever van konijnen zowel als andere dieren aantasten. Coccidïen zijn de meest voorkomende parasieten in het darmstelsel van een konijn en een veel voorkomende oorzaak van ziekte van jonge konijnen.

De symptomen van coccidiose treden meestal op tijdens of vlak na stress, bijvoorbeeld door weersveranderingen, omgevingsveranderingen, een lange autorit, een zeer vieze kooi of bij koorts. In het algemeen wordt het darmkanaal het eerst aangetast, wat in milde gevallen resulteert in diarree. In ernstige gevallen is de ontlasting waterig, met stukjes ontlasting en kan er zelfs bloed in de ontlasting voorkomen. Het konijn droogt hierdoor snel uit, verliest gewicht, wordt lusteloos en wil niet meer eten en/of drinken.

Alle konijnen-coccidïen zijn leden van dezelfde familie, de Eimeria. Er zijn 12 soorten konijnen-coccidïen gesignaleerd in geïnfecteerde konijnen, maar slechts een paar hiervan zijn belangrijk genoeg om een konijn ziek te maken. Verder moet de weerstand van het konijn verminderd zijn, of er moeten twee of meer verschillende coccidïen (die elkaars ziekmakende werking versterken) aanwezig zijn om ziekte te veroorzaken.
Daarom is de precieze rol van de verschillende soorten coccidïen in het veroorzaken van een ziekte niet helemaal bekend. Intussen hoeft bij de aanwezigheid van slechts een paar coccidïe oöcysten (het stadium dat de coccidïen zich in de uitwerpselen van het konijn genesteld hebben) bij een parasitair onderzoek van de keutels niet perse de diagnose coccidiose gesteld te worden.

De belangrijkste soorten darmcoccidïen zijn E. perforans, E. magna, E. media en E. irresidua, hoewel de soort coccidïen waarmee het konijn besmet is niet zo belangrijk is als de gezondheid van het konijn. Konijnen worden besmet door het eten van keutels die de coccidïe oöcysten bevatten. Dit kan gebeuren als het konijn zijn voeten of zijn vacht schoonmaakt, waar keutels van een ander, besmet konijn aan zitten. Hoewel konijnen hun blindedarmkeutels eten wordt over het algemeen aangenomen dat daar geen besmettelijke oöcysten in zitten. Klinische tekenen van darm-coccidiose variëren sterk, afhankelijk van de leeftijd van het konijn, de betrokken organismen, de mate van besmetting en de kans op ziek worden van het dier (beïnvloed door leeftijd, stress, dieet etc.) De tekenen zijn vaker te zien bij jonge konijntjes met hun onvolgroeide immuniteitssysteem. De symptomen kunnen zijn: gewichtsverlies, met tussenpozen hevige diarree dat bloed of slijm kan bevatten, en uiteindelijk uitdroging. Maar vooral bij volgroeide konijnen kunnen regelmatige gasaanvallen of verstoppingen, terwijl de keutels niet afwijkend zijn, ook in de richting van coccidiose wijzen. Dieren die lijden aan zware diarree kunnen een ernstige aandoening aan de ingewanden krijgen, een blokkade van de darmen doordat deze in elkaar kronkelen.

Sterven aan coccidiose wordt meestal veroorzaakt door uitdroging en bijkomende bacteriële infecties. Behandeling en preventie van darm-coccidiose is hetzelfde als voor lever-coccidiose. Er zijn geen vaccinaties mogelijk tegen coccidiose.

Cyniclomyces guttulatus, een gist die gevonden kan worden in konijnenkeutels, wordt vaak bij een uitwerpselen-onderzoek verward met coccidïën. Dit is een vergissing die regelmatig gemaakt wordt door dierenartsen die niet erg bekend zijn met konijnen. Deze gist maakt deel uit van de normale darmflora van konijnen. De Nederlandse benaming is brillendoosgist.

Slechts één soort, Eimeria stiedae, die in de lever parasiteert, wordt buiten het darmstelsel gevonden. Eimeria stiedae kan in elke grote groep konijnen gevonden worden, van fokkerij tot opvangcentrum.

Er kunnen lichte infecties zijn zonder symptomen, of er kan lichte of vertraagde groei van de coccidïen zijn, maar de ziekte kan vooral bij jonge konijnen fataal verlopen. Bij baby-konijntjes kan de leveraantasting zo snel gaan, dat ze van het ene op het andere moment dood omvallen! Zwaar geïnfecteerde konijnen vertonen tekenen die wijzen in de richting van storing van de leverfunctie en blokkering van de galwegen. Deze konijnen stoppen met eten en verzwakken: op het laatst van de ziekte hebben ze diarree of verstopping. Soms is de (onder)buik vergroot en de huid kan een gelige kleur krijgen. Röntgenfoto's kunnen uitwijzen dat de lever vergroot is en dat er veel vocht in de buik zit. Bloedproeven zullen bevestigen dat de lever beschadigd is en dus zal de diagnose lever-coccidiose gesteld kunnen worden.

De bevestiging van de ziekte is gebaseerd op het vinden van oöcysten in uitwerpselen- of galmonsters. Alle konijnen in een geïnfecteerde fokkerij of huishouden moeten behandeld worden tot de ziekte uitgewoed is. De belangrijke rol van deze medicijnen is de groei van de parasiet tegen te houden tot het konijn weerstand opgebouwd heeft en de coccidiën weer onder controle heeft.

Voor de behandeling van coccidiose kunnen op sulfa gebaseerde medicijnen gekozen worden, zoals bijvoorbeeld ESB3 of clazuril. Soms wordt tegelijkertijd trimethoprim-sulfa ingezet. Dit laatste is vooral nuttig bij een zware besmetting, als de coccidiën de darmwand zo ernstig beschadigen dat E. Coli of een andere bacterie een ernstige bijkomende infectie kan veroorzaken. De vroege delingsstadia van de parasiet in de darmwand kunnen niet door deze middelen worden afgedood, alleen de laatste delingsstadia, die onder andere voor voortplanting zorgen, en de oöcysten produceren. De genoemde medicijnen kunnen de deling van de organismen tegenhouden maar niet de coccidiën doden. Doordat de deling afgeremd wordt, kan het konijn weerstand tegen de coccidiën ontwikkelen, en op deze manier zichzelf genezen.
ESB3 moet vaak als poeder in het drinkwater als kuur gegeven worden. Echter is het twijfelachtig hoeveel medicijn dan werkelijk wordt ingenomen, zeker als een konijn te ziek is om te drinken. Wanneer een konijn niet of nauwelijks drinkt is het nodig om regelmatig over de dag het zieke dier met een spuitje wat van de oplossing rechtstreeks in de mond te geven. Of van dit medicijn kan een sulfadrankje met een smaakje worden gemaakt (dierenarts), wat ook direct met een spuitje in de mond wordt ingegeven.
Het meest effectieve middel om coccidiose te behandelen is toltrazuril (Toltrazuril drops®, Baycox®) Dit middel werkt op alle stadia van de coccidiën cyclus, dus ook op de vroegste deling. Toltrazuril is verder ook het meest effectieve middel bij levercoccidiose. Dit middel wordt direct in de mond ingegeven. Het is af te raden om het door het drinkwater te doen, omdat het erg vies is en het konijn niet zal willen drinken. Het is verstandig de kuur te herhalen.

Hygiëne is uiterst belangrijk. De oöcysten in keutels van 36-48 uur oud vormen sporen die de omgeving besmetten. De kooi moet daarom dagelijks schoongemaakt worden, en dagelijks wordt vers stro gegeven. De voer- en waterbakken en drinkflesjes worden veelvuldig gereinigd. Keutels, ook in de leefomgeving, kunnen beter direct verwijderd worden zodat geen (her)besmetting kan plaatsvinden.

Wanneer de normale, samentrekkende bewegingen (peristaltische bewegingen) van de darmen niet of nauwelijks meer plaatsvinden wordt van darmimmobiliteit (‘ileus’) gesproken.

Waardoor wordt darmimmobiliteit veroorzaakt?
Er is een aantal redenen aan te geven waardoor de darmen van een konijn niet meer samentrekken:

1 stress.
2 uitdroging.
3 pijn, veroorzaakt door bv. een infectie of andere ziekte.
4 verstopping van het darmkanaal.
5 onvoldoende ruwe vezels in het eten.

Wanneer darmimmobiliteit niet behandeld wordt, kan het konijn op een pijnlijke manier sterven. Doordat de darmen niet meer samentrekken kan voedsel of opgelikt haar vast komen te zitten in het darmkanaal, waardoor dit verstopt raakt. Ook zal de dikke darm niet geleegd worden. Hierdoor kunnen schadelijke bacteriën tot ontwikkeling komen (bv. Clostridium bacteriën, die familie zijn van de tetanus en de botulisme soorten), die bij grote aantallen gasvorming veroorzaken (zeer pijnlijk voor het konijn), of giftige stoffen produceren die door de lever weer afgebroken moeten worden. Dit vormt een dusdanig zware belasting voor de lever, dat in veel gevallen de feitelijke doodsoorzaak van darm-immobiliteit het falen van de lever is.

Symptomen van darmimmobiliteit
Geen of kleine keuteltjes (speldenknopjes), die soms aan de haren blijven kleven. (Soms zijn de keuteltjes zeer klein, en ingekapseld in helder of gelig slijm. In dat geval is er sprake van een acute situatie, en moet direct de hulp van de dierenarts ingeroepen worden.) De darmen maken ook geen normaal, zacht borrelend geluid. In plaats daarvan borrelt de darm zeer hard (door het ontstaan van grote, pijnlijke gasbellen), of is de darm doodstil. Het konijn is apathisch, wil niet eten, of zit in elkaar gedoken en knarsetandt vanwege de pijn.

De "haarbal-mythe".
Helaas wordt nog te vaak bij een konijn dat darmimmobiliteit heeft, de diagnose ‘hij heeft een haarbal’ gesteld. In feite ontstaat een haarbal door darmimmobiliteit, en niet andersom. Een dierenarts die weinig konijnen behandelt, en niet weet hoe de buik van een konijn moet aanvoelen, stelt vaak zo’n verkeerde diagnose, wanneer de buik ‘deegachtig’ aanvoelt. Een ‘deegachtige’ buik bij een konijn is echter alleen een teken dat er iets aan de hand is wanneer de dikke darm leeg is, en het konijn pijn heeft wanneer de buik betast wordt. Net als bij de meeste planteneters zijn de maag en de darmen van een normaal, gezond konijn nooit helemaal leeg. Een konijn kan normaal eten tot vlak voordat darmimmobiliteit ontstaat. Hierdoor kan de maag behoorlijk gevuld zijn wanneer de darmen stoppen met bewegen. Deze voedselmassa maakt een deegachtige indruk bij het betasten van de buik, maar heeft dus niets met haarballen te maken.

Een haarbal bij een konijn bestaat voor het grootste deel uit voedsel, bijeengehouden door haren en slijm, dit in tegenstelling tot de bekende haarballen van katten. Tenzij deze haarbal kan indrogen tot een vaste, harde bal, zullen toegediend vocht en enzymen deze haarbal kunnen afbreken en oplossen. Het behandelen van een konijn voor haarballen heeft echter geen zin wanneer geen aandacht geschonken wordt aan de darmimmobiliteit!

Als er een vermoeden bestaat dat een konijn last heeft van darmimmobiliteit is het noodzakelijk direct met het konijn naar de dierenarts te gaan. Deze zal de buik van het konijn beluisteren en betasten. Daarnaast kan de dierenarts een röntgenfoto maken van de buik om vast te stellen of de darmen normaal voedsel bevatten, of dat er ergens een blokkade of een gasophoping aanwezig is. Wanneer de darm niet volledig geblokkeerd is, kan de blokkade het beste met medicijnen behandeld worden. Een gastro-enterotomy (het open snijden van de maag) kan wel toegepast worden om een blokkade uit de maag te verwijderen, maar vaak overleeft het konijn de operatie niet. En bij konijnen die de operatie zelf overleven treedt vaak peritonitis (perforatie van de maagwand) of een andere complicatie op; opereren moet dus gezien worden als de allerlaatste toevlucht.

Kan darmimmobiliteit succesvol behandeld worden?
Wanneer de dierenarts vastgesteld heeft dat er een blokkade in het maagdarm kanaal aanwezig is moet met behulp van vezels, vocht, pijnstiller, laxeermiddelen, enzymen, darmstimulerende middelen en een antigasmiddel (Aeropax) geprobeerd worden de blokkade op te heffen. Wanneer dat lukt kan de darmbeweging weer op gang komen.Wanneer de dierenarts vastgesteld heeft dat er geen blokkade in het maagdarm kanaal aanwezig is, is het moeilijker de darmbeweging weer op gang te krijgen. Immers is de oorzaak van het stilvallen in dat geval onbekend. Vooral bij oudere konijnen kan een neurologische stoornis uitval van de darmbeweging veroorzaken.
Darmstimulerende middelen (Primperan en/of Cisaral drops), pijnstiller, hoogvezelig dwangvoer (Recovery) en vocht kunnen ingezet worden. Vitamine B kan gegeven worden om de eetlust te stimuleren en omdat deze vitamine niet meer via de blindedarmkeutels opgenomen worden.
De lichaamstemperatuur moet steeds in de gaten gehouden worden, zodat het konijn niet gaat onderkoelen. Antibioticum geven is af te raden tenzij een bacteriële infectie oorzaak is van de darmimmobiliteit.
Vanwege de dreigende enterotoxemie (darmvergiftiging veroorzaakt door de bacterie Clostridium spp) kan cholestyramine ingezet worden, en Aeropax gegeven worden. Aeropax is een essentieel middel voor het bestrijden van de pijnlijke darmgassen.

Buikmassage.
Een van de effectiefste manieren om een lui darmstelsel aan de gang te krijgen is met zachte buikmassage. Zet het konijn op een handdoek, op een stevige ondergrond, zodanig dat het konijn er niet af kan springen en/of zichzelf verwonden. Masseer, met de handen en vingertoppen zachtjes de buikstreek. Masseer steeds dieper in de buik als het konijn dit toelaat, maar niet zo diep dat het pijnlijk voor het konijn is. De interne organen van een konijn zijn zeer gevoelig, en kunnen gemakkelijk gekneusd worden, waardoor de zaak alleen maar erger wordt. Naast handmassage kan ook een elektrisch massage apparaat gebruikt worden. Dit is meestal nog effectiever, en het is dus een goed idee om een massage apparaat aan te schaffen met een groot, plat vlak, dat gedurende lange tijd tegen de buik van het konijn gehouden kan worden. Druk het massage apparaat stevig tegen de buik van het konijn, begin bij de onderbuik en werk langzaam naar boven toe. Hoewel het konijn in eerste instantie alles een beetje vreemd zal vinden, zal het vrij snel merken hoe aangenaam het is, en de massage als prettig ervaren. Behalve de stimulans op de spieren, die de massage geeft, lijken gasbellen ook verkleind te worden en vermindert de massage de koliek (darmkramp). Pas de massage toe zo lang en zo vaak als het konijn het goed- en prettig vindt.

Vocht.
Het is belangrijk dat het konijn voldoende vocht opneemt zodat de darminhoud niet uitdroogt en een harde massa kan worden die de darm niet meer kan passeren. Het geven van water is natuurlijk prima, maar een elektrolytische drank (dierenarts, of Orisel-apotheek), is nog beter. Geef in geen geval suikerhoudend vocht, omdat hierdoor de schadelijke darmbacteriën zich sterk kunnen vermeerderen.Voedsel.
Het konijn moet steeds wat eten, als de oorzaak een verstopping is laag-vezelig voedsel, bijv. Juvenile (van Harrison, dierenarts). Is de oorzaak geen verstopping dan zeer hoogvezelig voedsel zoals Recovery (dierenarts). Omdat het konijn zelf niet zal willen eten zal het gedwangvoerd moeten worden. Dit kan met behulp van een injectiespuitje zonder naald (dierenarts). Voor Recovery is een spuit met een wijde opening nodig. Duw de tuit van de spuit aan de zijkant van de mond van het konijn, net achter de snijtanden, en spuit langzaam 1-2cc per keer naar binnen. Let op dat het konijn zich niet verslikt. Het beste is wanneer het konijn elk uur ca. 2 ml. per kg. lichaamsgewicht naar binnen krijgt.

Hooi.
Wanneer het konijn geen enkele soort hooi wil eten, kan alfalfa misschien uitkomst bieden. Hoewel alfalfa niet dagelijks gegeven mag worden (het bevat teveel proteïnen, calorieën en calcium), moet het in dit geval maar een keer. Voer het konijn wat alfalfa, al moet het sprietje voor sprietje, maar zorg dat het wat vezels binnenkrijgt. De vezels helpen bij het transporteren van de darminhoud, en stimuleren de darmwand-spieren zodat de peristaltische bewegingen verbeteren.

Verse, vochtige bladgroenten. De darmen kunnen ook gestimuleerd worden door het konijn verse, vochtige bladgroenten te geven. Als het konijn dat niet wil eten, probeer dan kruiden zoals munt, basilicum, dille, koriander, peterselie, enz. Meestal zal een van deze kruiden de eetlust van het konijn opwekken. Het is dus handig om een gevarieerde voorraad kruiden bij de hand te hebben.

Hoewel lacto-bacteriën (lactobacillus acidophilus) normaal gesproken niet in het darmstelsel van een konijn voorkomen, blijkt een dosis lacto-bacteriën het konijn te helpen de crisis door te komen, totdat de darmen weer gaan bewegen. Hoewel er geen verklaring voor is, werkt het wel. Gebruik in ieder geval een lacto-bacterie product dat niet op zuivel gebaseerd is, en zeker geen yoghurt. De suikers en koolhydraten die daarin zitten stimuleren de groei van schadelijke bacteriën. Via dierenartsen is Bene-Bac of Protexin verkrijgbaar.

Darmstimulerende middelen
Een medicijn dat de peristaltische bewegingen van de darmen opwekt, zoals Cisaral drops (= Cisapride) of Primperid (=Metaclopramide), kan uitkomst bieden. Dit mag echter alleen gegeven worden wanneer vastgesteld is dat er geen blokkades in de darm aanwezig zijn, waardoor de darm onder spanning kan staan. De genoemde medicijnen zijn beide veilig aan konijnen te geven en zeer effectief. Verder is het middel cisapride, dat nauwelijks bijwerkingen heeft, goed geschikt om langere tijd gegeven te worden. Het kan in sommige gevallen wel twee weken duren voordat de darmen weer goed bewegen, dus geduld en een goede verzorging van het konijn zijn essentieel. In ernstige darm-immobiliteitsgevallen kunnen zowel Primperid als Cisaral drops gegeven worden.

Ontgiftingsmiddel
De stof Cholestryramine (Questran) kan gebruikt worden om negatief geladen, niet in water oplosbare stoffen te binden, bijvoorbeeld giftige afvalstoffen van Clostridium bacteriën. Het middel Questran wordt bij de mens gebruikt als cholesterol verlagend medicijn, en is goed verkrijgbaar. Wanneer een konijn slijmerige ontlasting heeft is de kans groot dat dit veroorzaakt wordt door een explosieve toename van clostridium bacteriën, die uiterst giftige afvalstoffen maken. Met Questran kunnen deze afvalstoffen gebonden worden en zonder schade via de ontlasting verdwijnen. Het gebruik van het middel Questran moet met enige zorg gedaan worden: geef het middel in een ruime verdunning met water via de mond in. Juist omdat Questran zelf hygroscopisch is (water bindend) moet veel extra water toegediend worden om te voorkomen dat de ingewanden van het konijn uitdrogen. Verder is Questran ongevaarlijk; de darmbewegingen worden niet verstoord, en het wordt niet door de darmen opgenomen. Het middel werkt dus direct op de inhoud van de darmen in. Onderhuids vocht
Een onderhuids ingespoten Ringer-Lactaat oplossing zorgt er voor dat het konijn niet uitdroogt, en het helpt tevens om de elektrolyten in balans te houden. Het injecteren van Ringer-Lactaat oplossing, zelfs wanneer het konijn niet uitgedroogd aanvoelt, helpt om vastzittende, ingedroogde voedseldelen in de darmen zacht te maken, en zorgt dat het konijn zich wat beter voelt. Een konijn met uitdrogingsverschijnselen voelt zich moe en ziek, en heeft nauwelijks zin in eten of drinken. Daarom is het een goed idee om Ringer-Lactaat oplossing preventief toe te dienen, tenzij het konijn zwakke nieren of hartproblemen heeft.

Enzymen
Het toedienen van extra spijsverteringsenzymen kan helpen om compacte, vastzittende voedselbrokken of haarballen (die dus een symptoom zijn, en niet de oorzaak van het probleem!) zacht en los te maken. Als proteïne oplossende enzymen kunnen zowel plantaardig als dierlijke enzymen gebruikt worden. De stoffen Papaïne en Bromeline, afkomstig van respectievelijk de papaja en ananas, helpen bij het verteren en oplossen van slijmerige, vaste voedseldelen. Ze kunnen echter keratine, hoofdbestanddeel van haren, niet verteren.

Vitaminen
Het oraal of parenteraal toedienen van vitamine B-complex stimuleert de eetlust van het konijn en vult de tekorten aan die zijn ontstaan.

Pijnbestrijding
Het is van levensbelang de buikpijn die een konijn met darmimmobiliteit kan hebben, te bestrijden.Verschillende pijnstillende middelen komen in aanmerking, zowel NSAID's (zoals carprofen of meloxicam) als opiaten (zoals bijv. Temgesic). Eventueel zou sulfasalazine ingezet kunnen worden, dit middel vermindert buikpijn en heeft een gunstige werking op het darmslijmvlies.

De weg naar het herstel.
Het is essentieel dat de verzorger van een konijn met darm-immobiliteit uiterst geduldig is, zodat de behandeling en de medicijnen hun werk kunnen doen. Konijnen zijn zeer gevoelig voor stress, en moeten zo min mogelijk "nare" ervaringen hebben. Het kan soms wel dagen duren voordat er weer uitwerpselen te voorschijn komen, en soms wel weken voordat de darmen weer normaal bewegen. Er is zelfs een geval bekend waarbij het konijn na 14 dagen nog geen keutels maakte, maar toch, dankzij geduldige en consistente behandelingen (op de hiervoor beschreven manieren) er bovenop kwam. Geduld en doorzettingsvermogen zijn dus dé sleutelwoorden!Ga niet vaker naar de dierenarts met het konijn dan absoluut noodzakelijk is. Hoe meer stress het konijn heeft, hoe langzamer het herstelt. Geef, indien mogelijk, de medicijnen zo veel mogelijk thuis, waar het konijn zich veilig voelt. Eigenlijk zou elke konijnenbezitter een stethoscoop in huis moeten hebben, zodat de darmgeluiden in de gaten gehouden kunnen worden. Wanneer de darmen weer een beetje geluid gaan maken is dit het teken dat het konijn aan het herstellen is, zelfs zonder dat er keutels verschijnen. Door het toedienen van de medicijnen, het geven van voorzichtige massage en liefdevolle aandacht zal het konijn steeds verder verbeteren, en na enige tijd komen vanzelf de keutels. De eerste keutels zullen hard en misvormd zijn, wat normaal is na een periode van ziekte. Het kan ook gebeuren dat het konijn een paar keutels maakt, dan een dag niets, en de volgende dag weer wat meer dan de eerste dag. Ook dit is normaal, en geen reden tot paniek. De darmen schijnen een soort hortend en stotend weer tot leven te komen in plaats van in één keer.

Antibiotica.
Sommige dierenartsen zullen routinematig een konijn met darmimmobiliteit antibioticum geven, om de wildgroei van Clostridium tegen te gaan (bijv. met metronidazol), of om een secundaire bacterie geen kans te geven (bijv. met Baytril). Hoewel preventieve maatregelen best vaak op hun plaats zijn, is toch enige terughoudendheid met het geven van antibiotica gewenst. Er komen steeds meer tegen bepaalde antibiotica resistente bacteriën, waardoor een behandeling steeds moeilijker wordt. Pas wanneer het konijn symptomen heeft die wijzen op een bacteriële infectie (waardoor misschien de darmen niet meer bewegen) moet een antibioticum gebruikt worden, niet eerder.

De oorzaak achterhalen.
Zodra het konijn hersteld is van de darmimmobiliteit wordt het tijd de oorzaak van de ziekte te achterhalen. Krijgt het konijn wel voldoende vezels? Krijgt het misschien teveel lekkere "snoepjes"? (Steeds meer "gezond snoep" voor konijnen verschijnt op de markt. In werkelijkheid ondermijnt dit snoep de gezondheid ipv dat het de gezondheid bevordert).
Heeft het konijn soms te grote kiezen, of "haakjes" aan de kiezen, of een kaakontsteking? Is er sprake van een onderliggende infectie of andere ziekte die zoveel stress veroorzaakt dat de darmen er mee gestopt zijn?- De darmimmobiliteit kan een eerste aanwijzing zijn dat er iets anders loos is. Wanneer het konijn weer hersteld is van de darmimmobiliteit, maar toch nog ‘ziekig’ is, is het tijd om eens een bloedonderzoek te doen of röntgenfoto’s te laten maken, of op een andere manier een diagnose te (laten) stellen.

Wanneer gedurende de herstelperiode van het konijn zijn temperatuur regelmatig gemeten wordt, kan vastgesteld worden of het konijn homeostatisch stabiel is. Gebruik overigens altijd een plastic thermometer, die kan namelijk niet afbreken, en meet altijd de anale temperatuur. Deze ligt normaal tussen de 38.5 en de 39.5^O C. Een hogere temperatuur dan 39,5^OC betekent (te) veel stress of een infectie, en in het laatste geval moet natuurlijk direct de dierenarts ingeschakeld worden. Eigenlijk is een temperatuur lager dan 38.^OC erger dan een beetje verhoging. Een abnormaal lage lichaamstemperatuur kan duiden op een shock of een infectie die doorgebroken is naar de bloedbaan. Wanneer de lichaamstemperatuur onder de 37,5^OC ligt, is er sprake van een extreem noodgeval! Pak dan het konijn in tussen met warm water gevulde flessen of kruiken en ga zo snel mogelijk naar de dierenarts!

Een beter medicijn dan voorkomen bestaat er niet. Zorg ervoor dat het konijn altijd voldoende (vers) hooi heeft, geef speciale konijnenbiks, die voor minstens 14-16% uit ruwvezels bestaat. Zorg er ook voor dat het konijn altijd vers, schoon drinkwater heeft. Denk er aan dat een konijn meer drinkt uit een waterbakje dan uit een drinkfles. Geef daarnaast het konijn dagelijks voldoende groenvoer. En vergeet niet dat loslopen, rennen en spelen minstens net zo belangrijk is. De beweging versterkt niet alleen de botten en spieren van het konijn, maar stimuleert ook de darmwerking en de stoelgang als geheel. Controleer tenslotte het konijn regelmatig op afwijkingen of veranderingen in zijn/haar gedrag of eetpatroon. Dit is bij een binnenkonijn beter in de gaten te houden dan bij een buitenkonijn! Als je het niet vertrouwt, schakel dan een dierenarts in!

Oorspronkelijk artikel:
Antibiotic-induced Enteritis and Enterotoxemia
by Jeffrey R. Jenkins, DVM

Waarom moet uw dierenarts opletten als hij ervoor kiest uw konijn te behandelen met antibiotica en welke antibiotica zijn niet aan te raden om bij konijnen te gebruiken?

Veel antibiotica beschadigen de normale gezonde darmflora wat dan weer kan leiden tot verstoring van de darmflora met darmslijmvliesontsteking als gevolg, of tot darmvergiftiging en/of diarree, wat dodelijk kan zijn voor het konijn.

Ziekten worden veroorzaakt wanneer een teveel aan pathogene (ziekmakende) bacteriën gif produceren die de blindedarm en de maagpoort beschadigen, en/of andere lichaamssystemen infecteren.

Clostridium spiroforme, een bacterie die normaal in kleine hoeveelheden in het achterste darmgedeelte van het konijn leeft, is de meest voorkomende oorzaak van darmvergiftiging, deze bacterie produceert een gif dat te vergelijken is met het gif dat botulisme en voedselvergiftiging veroorzaakt. E.Coli en andere ziekmakende bacteriën kunnen zich verder ook snel vermenigvuldigen en de oorzaak van ziekte zijn.

Niet alle antibiotica geven problemen, alleen de antibiotica die de darmflora beïnvloeden. Deze antibiotica doden de normale gezonde bacteriën in de blindedarm en in de maagpoort. De meeste van deze gezonde bacteriën leven in een omgeving zonder zuurstof.

De kans op darmslijmvliesontsteking en darmvergiftiging door antibiotica is groter wanneer het oraal (in de mond) wordt toegediend dan wanneer het wordt geïnjecteerd.

Een koolhydraatrijk dieet (suikers, zetmeel, zoals graan en bloem maar ook suikerrijk fruit zoals druiven en bananen) verhogen de kans op darminfectie. Dit komt doordat koolhydraten de normale darmflora uit balans brengen en omdat de Clostridium spiroforme bacteriën koolhydraten nodig hebben om hun gif te kunnen maken.
Een vezelrijk dieet (hooi), zal de kans op veranderingen in de darmflora door antibiotica verkleinen omdat vezels de darmbeweging stimuleren.

Antibiotica in de macroliden groep (o.a. clindamycin, erythromycin en lincomycin), de penicilline familie (o.a. ampicilline en amoxicilline) maar ook verschillende andere antibiotica kunnen bij konijnen darmslijmvliesontsteking veroorzaken.
Minder waarschijnlijk maar wel mogelijk is het dat antibiotica van de cefalosporinen groep voor problemen zorgen.

De kans op problemen van met sulfa bereide medicijnen en met antibiotica uit de quinolonen groep (bijv. Baytril) is te verwaarlozen.

Een konijn heeft een darmslijmvliesontsteking bij één of meer van de volgende symptomen:
- niet eten of drinken, onverschilligheid, met gasgevulde buik, buikpijn, diarree (met of zonder bloed) en als er helemaal geen keutels zijn.

Darmslijmvliesontsteking en darmvergiftiging worden behandeld door de darmbeweging te stimuleren, o.a door eten en drinken onder dwang naar binnen te krijgen. Hierdoor wordt de groei van pathogene (ziekteverwekkende) bacteriën geremd en het produceren van gif verminderd, en wordt de groei van de normale darmflora gestimuleerd.

Het voorkomen van uitdroging en dus het op peil houden van de normale vochtbalans is uiterst belangrijk. Electrolytische oplossingen (zout-suikeroplossingen) worden vaak onderhuids ingespoten of met een spuitje via de mond gegeven.

Darmwerking bevorderende medicijnen (zoals in Nederland vaak Primperan of Presulsid) en een vezelrijk dieet, desnoods via dwangvoeren, hebben meestal het beste resultaat.
Cholestyrine, een hars die zich aan het bacteriële gif hecht, heeft vaak goede resultaten.

Antibiotica hebben een beperkte waarde bij het behandelen van de ziekte en worden meestal slechts als ondersteuning gebruikt.

Voorkomen van darmvergiftiging hangt af van een goede woonomgeving en het voorkomen van stress. Geef een dieet met niet minder dan 16% vezels en hooi van een goede kwaliteit, terwijl plotselinge veranderingen in het dieet voorkomen moeten worden.

Spenende konijnen moeten vanaf 3 weken voedsel (inclusief hooi) gekregen hebben, vroeg of geforceerd spenen (bij de moeder weghalen) moet voorkomen worden.

Een vorm van diarree is zachte, plakkerige of nattige keutels, al dan niet afgewisseld met mooie droge keutels. Deze soort keutels zijn altijd verdacht en kunnen het beste zo snel mogelijk naar de dierenarts gebracht worden voor microscopisch onderzoek. Vaak is een parasiet veroorzaker van deze zachte en/of nattige keutels. Als er sprake is van coccidiose moet altijd zo snel mogelijk een geneesmiddel ingezet worden, omdat de toestand van een konijn anders binnen een paar dagen dramatisch kan verslechteren.
Ook na een antibioticum kuur kunnen de keutels er afwijkend uitzien omdat antibioticum de darmflora aantast. Een kuur met Probiotica kan helpen de darmflora weer in evenwicht te brengen, Lactobacillus acidophilus.

Zachte blubberige keutels kunnen verschijnen wanneer een konijn bijv. een bepaalde groenvoer niet verdraagt. Bijkomende klacht kan buikpijn zijn, veroorzaakt door gas. Of het konijn is alleen wat minder enthousiast op eten. De remedie is het konijn een dag op hooi zetten en een antigasmiddel toedienen. Zijn de volgende dag de keutels nog niet in orde, dan is er meer aan de hand en moeten de keutels door de dierenarts onderzocht worden.

(Hooithee is een tip van Arina Meinen, een bezoekster van deze site). Doe een flinke pluk hooi in een emmer, en giet daar kokend water over. Laat dat een paar uur staan, zeef het en vul de waterfles daar mee. Laat je konijn alleen hooi eten en hooithee drinken. Na een paar uur verse hooithee maken. De klachten moeten de volgende dag over zijn. Dit is uitsluitend een goede behandeling wanneer vrijwel zeker is dat de kwaal door groenvoer veroorzaakt wordt. Als de keutels de volgende dag nog zacht zijn is het heel verstandig om voor alle zekerheid deze door de dierenarts microscopisch te laten onderzoeken, om een parasiet of een bacterie uit te sluiten.

Het konijn wordt stil, eet niet of nauwelijks. Er zijn geen keutels meer of zachte keutels, maar een dunne, bruine massa, die meestal stinkt. Het konijn is aan de achterkant ook vuil. De oren zijn ijskoud. Dit is serieus!!! Zorg dat je konijn drinkt. Een konijn dat aan de diarree is en niet drinkt droogt onmiddellijk uit. Bel de dierenarts, of ga naar hem/haar toe, doe dit zo snel mogelijk. Laat je niet afschepen. Als je een onwillige dierenarts treft, bel een andere, net zolang tot iemand wil helpen. Houd je konijn in de tussentijd warm, desnoods met kruiken, ook tijdens het vervoer.

Het is verstandig om voor noodgevallen altijd injectiespuitjes zonder naald in huis te hebben. Die kun je bij de dierenarts vragen. Als het konijn aan de diarree is, en het drinkt niet zelf, moet je het spuitje vullen met water, en voorzichtig in de mondhoek van het konijn leegspuiten. Pas op dat het dier zich niet verslikt. Een konijn heeft heel weinig reserve, als het heel erg aan de diarree is, en het drinkt niet, kan het binnen een paar uur sterven. Aan het water kun je een heel klein beetje zout toevoegen. Dit water geven moet je steeds herhalen totdat je bij de dierenarts bent. NB dit zijn aanwijzingen voor als het konijn echt heel erg aan de diarree is, en misschien al een paar uur was voordat je het merkte.

Diarree, echt vloeibare poep, is slecht nieuws. Het kan een voedselkwestie zijn, bijv. bedorven voer of een vergiftiging, het kan VHS zijn, maar ook Coccidiose. Coccidiose is een ziekte die vooral bij jonge konijntjes voorkomt, en een dodelijke afloop kan hebben. Snel ingrijpen is geboden, de dierenarts kan, na vaststelling van de ziekte door middel van een microscopisch onderzoek van de uitwerpselen, er een geneesmiddel voor geven.

Keutels die steeds kleiner worden zijn een signaal dat de darmen niet genoeg bewegen. Hier moet serieuze aandacht aan besteed worden, want dit is een ernstig signaal. Het is een teken dat het voedsel niet goed doorgevoerd wordt door de darmen.

Als de darmen niet goed werken zal de voedselmassa langzamer door het darmkanaal gaan. Het konijn voelt zich vol, en zal minder gaan eten. De darmen gaan nog minder bewegen en een vicieuze cirkel ontstaat. Op een gegeven moment stopt het konijn met eten en drinken, omdat de bijna stilstaande voedselmassa een vol gevoel geeft.

Als er helemaal geen voedsel opgenomen wordt stoppen de darmen met bewegen. Het lichaam heeft nog steeds water nodig en haalt dat nu uit de maag en uit de bestanddelen van de keutels. Het voedsel wat nog in de maag zit droogt uit en wordt een prop. Hoe langer een konijn niet eet, hoe meer hij uitdroogt en hoe harder de prop in zijn maag wordt. De oude voedselmassa geeft ook gas, wat pijnlijk is. Nog een reden voor het konijn om niet meer te eten.

Het is belangrijk dat een konijn altijd goed hooi eet (vezels) en genoeg drinkt. Genoeg beweging krijgt, zodat het lichaam optimaal blijft functioneren. Keutels die steeds kleiner worden... dit kan eindigen met helemaal geen keutels meer. En dan is het konijn al ver heen. Let dus altijd op de keutels!

Een konijn maakt twee verschillende soorten keutels, gewone en blindedarmkeutels. De gewone zijn hard en rond, de blindedarmkeutels zijn klein en donker, zitten vaak op een trosje aan elkaar en ruiken heel sterk (worden ook wel 'nachtkeutels' genoemd, maar dat is een verkeerde benaming). Deze keutels moeten eigenlijk rechtstreeks uit de anus gegeten worden, en ze zitten boordevol eiwitten, mineralen en bacteriën die een konijn nodig heeft om gezond te blijven.

Wanneer te veel voer gegeven wordt wat te veel koolhydraten bevat (dat is al gauw het geval bij gemengd voer, maar ook bij brood en zeer zeker bij snoep!) raakt de blindedarmflora verstoord. De blindedarmkeutels worden dan zo zacht dat een konijn ze niet meer kan eten, en ze blijven aan het achterwerk plakken. Dat wordt op een gegeven moment een hele massa waar ook de gewone keutels in blijven plakken.
Wanneer een konijn selectief eet, dus alleen de lekkere dingen uit het voer eet, komt het dier belangrijke voedingsstoffen te kort. De blindedarmflora raakt verstoord omdat die lekkere dingen veel suiker bevatten. Het konijn eet bij wijze van spreken alleen nog suiker. Erg ongezond dus.

Afgezien van dat het heel vervelend is voor het konijn maar ook voor de eigenaar, omdat die het dier steeds moet schoonmaken, is het ook schadelijk voor het konijn. Blindedarmkeutels bevatten vitaminen die een konijn beslist nodig heeft, zoals vitamine B en K, en verder ook nuttige bacteriën die nodig zijn om de darmflora gezond te houden. Als het konijn dus de blindedarmkeutels niet kan eten komt het belangrijke voedingsstoffen te kort, die het nodig heeft. Op den duur kan het konijn dan allerlei kwalen krijgen en verandert het in een chronisch ziek dier. Verder loopt het konijn in de zomer gevaar op madenziekte, myasis.

Het eten van blindedarmkeutels is van levensbelang voor een konijn en het is dus belangrijk dat het van de kwaal afkomt. Dit is alleen mogelijk met een gezond dieet. Vaak is het al genoeg om minder hardvoer te geven, veel eigenaren geven teveel hardvoer aan hun konijn. Een konijn dat teveel gemengd voer krijgt en geen honger heeft, eet alleen de gekleurde dingen en laat de gezonde dingen liggen.
Een konijn vanaf 6-7 maanden heeft maar 20-25 gram hardvoer per kg. lichaamsgewicht per etmaal nodig. Dat lijkt weinig, maar is meer dan voldoende voor een konijn dat goed hooi eet. Het hardvoer kan in twee maaltijden verdeeld worden en 's morgens en 's avonds gegeven worden. Omdat het konijn honger krijgt zal het veel hooi gaan eten, en ook de hele etensbak netjes leegeten. Hierdoor wordt de darmflora weer gezond en verdwijnt de kwaal van de dunne blindedarmkeutel-rommel.

Wanneer een konijn last heeft van deze kwaal, is het dus verstandig om geen snoep meer te geven en het hardvoer drastisch te minderen. Het konijn gaat nu vanzelf veel meer hooi eten en dat is goed. Natuurlijk is het belangrijk dat het konijn hooi kan eten. Kan het konijn geen hooi eten dan is het voldoende om het hardvoer flink te verminderen. Dus geen volle bak neerzetten waar het konijn zolang over kan doen als het wil, en dan die bak steeds bijvullen. Hardvoer moet eerst op zijn voordat nieuw gegeven wordt, en dan ook alles. Dus niet alleen de lekkere dingen uit het voer en de bikskorrels laten liggen. Verder ook absoluut geen snacks geven, in welke vorm dan ook.
Binnen een week moet de kwaal dan een stuk verbeterd zijn, of over zijn. Is dat niet het geval, dan is het verstandig om het konijn een paar dagen op uitsluitend hooi en water te zetten. Dit kan ook alweer alleen als het konijn hooi kan eten. Vergeet niet dat konijnen slechte hooi-eters worden als ze hun buik vol hebben met hardvoer! Verbetert de kwaal, dan kan heel langzaam weer met een klein beetje voer begonnen worden, en kun je elke dag een beetje meer geven. Wanneer de kwaal weer ontstaat dan betekent het dat het konijn teveel voer krijgt en moet het weer iets minder hebben. Dit is dan de dagelijkse portie die het konijn verdraagt.

* Het is niet verstandig om voor deze kwaal antibioticum te geven, dat helpt niet.
- Voer je al verstandig en heeft je konijn toch te zachte blindedarmkeutels, dan kan dit veroorzaakt worden door pinwormen (Passalurus ambiguus) die in de blindedarm wonen. Hiervoor moet dan het antiwormmiddel Panacur gegeven worden gedurende minimaal 14 dagen.
* De dosering Panacur is 20 mg. per kg. lichaamsgewicht per 24 uur, verdeeld over tweemaal daags, dus elke 12 uur. .
* Panacur is het beste middel, een middel zoals Ivermectine of Iverquantel kan deze worm niet bestrijden.

Leg vóór het wassen altijd een of meer droge handdoeken klaar. Zet je konijn met het achterste in een bak warm (niet heet, niet lauw, maar lekker warm) water. Over het algemeen vindt een konijn dit niet eens zo erg. Even laten weken. De aangekoekte keutels worden zacht door het warme water en kunnen gemakkelijk uit de vacht worden gewreven. Desnoods kun je hiervoor huishoudhandschoenen aantrekken. Pas altijd op dat je konijn geen onverwachte, ongecontroleerde beweging met de achterhand kan maken. Het zal niet de eerste keer zijn dat een heftige draaibeweging met de rug een verlamming van de achterpoten veroorzaakt. Een rustig konijn laat zich goed wassen, maar bij een druk of angstig konijn kan dit werkje beter met twee personen gedaan worden: de één houdt het konijn om de borst en onder de achterhand vast en laat het in het water zitten, de ander wrijft de keutels uit de vacht.
Droog je dier heel goed af, en zorg dat het warm blijft totdat de vacht tot op de huid droog is.
Als het nodig is kun je de laatste restjes vervuiling voorzichtig met een schaartje wegknippen, maar pas op de tere huid van je konijn niet te beschadigen. --

Het is belangrijk dat je konijn van zijn/haar kwaal afkomt, want vaak wassen is niet goed, de vacht gaat vervilten en onder het vilt droogt het niet. Daar gaat het dan smetten en de huid gaat kapot. Dus ga over op een gezond dieet voor je konijn zodat het dier snel van de kwaal af is.

Je gaat naar je konijn en zet eten neer, maar je konijn gaat niet eten. Je geeft hem/haar om te testen wat lekkers, waar normaliter de kooi voor afgebroken wordt. Maar je konijn hoeft het niet. Blijft stilletjes zitten en als je het lekkers voor de neus houdt wordt de kop afgewend, of je konijn wendt zich helemaal van je af. Het kan ook dat je konijn slap of in een ongemakkelijke houding in kooi of hok ligt, en een doodzieke indruk maakt. Negen van de tien keer heeft je konijn gas. Niet behandeld gas kan extreme vormen aannemen, en tot de dood leiden. Een extreme vorm van gas is trommelzucht. Bij de eerste tekenen van gas moet actie ondernomen worden...

Een konijn heeft een zeer gevoelig, zeer uitgebalanceerd maagdarmstelsel. De meeste problemen in geval van een ziek konijn ontstaan in het maagdarmstelsel.

Een van de meest voorkomende problemen is gas. Het ene konijn is gevoeliger voor gas dan het andere, ongeacht de grootte of het ras. Gas wordt vaak veroorzaakt door het voer wat we geven, vooral door grote hoeveelheden kool. Kool geven wordt om deze reden afgeraden. Ook stress is een zeer belangrijke oorzaak van het niet goed functioneren van darmen. Een haak aan een kies geeft pijnstress, dit kan de darmwerking vertragen en gas veroorzaken. Coccidiose, wormen, enteritis etc. kunnen gas veroorzaken. Verder kan overtollig haar in het maagdarmstelsel een snelle voedseldoorvoer belemmeren waardoor gas kan ontstaan. Dit zijn slechts enkele voorbeelden uit de lange rij van mogelijke oorzaken.

Een konijn dat in erge mate aan gas lijdt, kan sterven als je er niets aan doet....
Het gas veroorzaakt erg veel pijn, en daarom stopt het konijn met eten. Na 24 uur niet eten belandt het konijn in een zeer kritieke fase: darmimmobiliteit. Dit betekent dat de darmen, vanwege het ontbreken van voedsel, stoppen met bewegen. Dit proces is zeer moeilijk weer op gang te brengen. Als de darmen te lang stilliggen, ontstaat leverbeschadiging. De overlevingskans wordt hierdoor minimaal.

Een konijn kan niet boeren, gas kan er alleen via de onderkant uit. Vaak ontstaat gas voorin het darmstelsel, in de kronkeldarm. Het heeft dan een lange weg te gaan, voordat het via de meters lange opgevouwen darmen eindelijk bij de uitgang komt en het lichaam kan verlaten. Vaak lukt dat niet goed, en de urenlange pijn kan zoveel stress op de darmen geven dat de darmwerking helemaal stilvalt. Pijnstilling is daarom een belangrijk onderdeel van een gasbehandeling. Een andere probleemplek waar gas vaak ontstaat is de blindedarm.

Symptomen die het meest voorkomen zijn:
- Harde borrelende geluiden in de buik van je konijn, of doodse stilte. Normaal hoor je zachtjes borrelen als je aan de buik luistert.
- Je konijn wordt apathisch, wil met rust gelaten worden, zit vaak met de ogen half gesloten.
- Stopt met eten (hoeft zelfs de lekkerste dingen niet).
- Je konijn ligt in een ongemakkelijke of ongebruikelijke houding - gedeeltelijk op de zij om de pijn te verlichten (hoogstwaarschijnlijk met het voorste gedeelte van het lichaam wat omhoog terwijl de achterpoten relaxed lijken); of je konijn wil helemaal niet liggen maar geeft de voorkeur om rechtop te zitten in een heel rechte houding.
- Vaak zal je konijn rusteloos zijn, steeds een andere plek zoeken en met de achterpoten het stro wegtrappen, dat is vanwege de pijn.
- Wegrennen en zich verstoppen, als dat geen normaal gedrag is
- Snelle ademhaling of hijgen, is een teken van pijn.
- Knarsetanden, luid, alsof er kiezels worden doorgebeten, is een teken van pijn.
- De buik zal heel hard aanvoelen, of extreem zacht.
- Als je je konijn optilt, is hij (vaak) slap.
- Geen keutels, of natte.

Om voorbereid te zijn op gas is het belangrijk de volgende zaken in huis te hebben:
- Aeropax. (Bij apotheek verkrijgbaar) Dit is een mensen-antigasmiddel, maar werkt heel goed bij konijnen.(Er bestaan geen voor konijnen ontwikkelde middelen die op gas inwerken.) Het middel heeft geen invloed op de darmen, en het heeft geen invloed op verdere gegeven medicatie, dus het kan zonder bezwaar aan een konijn gegeven worden. Het werkzame bestanddeel is simethicon.

OF:
- Equate. Dit is ook een simethicon produkt, maar het heeft een smaak die door de meeste konijnen makkelijker genomen worden, en het is geconcentreerder, dus er hoeft maar weinig van gegeven te worden, simethicon

NB In België is Aeropax niet verkrijgbaar, en moet bij drogist of apotheek Sili-met-san gehaald worden. Dit is een antigasmiddel met simethicon, en bestaat uit poeder. De doseringen simethicon (even uitrekenen) en frequenties aanhouden zoals beschreven staat voor de andere middelen.

- Injectiespuitjes zonder naald, alle maten. (Bij dierenarts of apotheek verkrijgbaar.)
- Antigasmiddel (Aeropax)
- Pijnstillend middel
- Laxeermiddel op basis van lactulose (dierenarts)
- Kruik
- Stethoscoop (optioneel, eventueel kan ook met een kokertje zoals van toiletpapier geluisterd worden naar de darmgeluiden)
- Dwangvoer (zoals baby 1e wortelhapje, supermarkt)
- Elektrolytische oplossing

Als je vermoedt dat je konijn gas heeft:
- Een buitenkonijn moet direct naar binnen gehaald worden en warmgehouden. Controleer de lichaamstemperatuur van je konijn. Als die lager is dan 38^o C (dat merk je ook al snel aan koude oren, met zeer koude oorpunten), moet je je konijn opwarmen voordat hij nog verder afkoelt en in een shock raakt.
- Leg hem op een warmtematje, een warmwaterkruik, onder een warmtelamp, of houd hem tegen je aan, met een deken om hem heen. Controleer regelmatig anaal met een ingevette thermometer (voorzichtig!) om er zeker van te zijn dat de temperatuur niet steeds lager wordt.
Als de oren warmer worden, is dat een teken dat de lichaamstemperatuur wat oploopt. Het warm houden is verschrikkelijk belangrijk. In de kooi zal een binnenkonijn het stro etc. wegtrappen, en op de koude, kale bodem gaan liggen. Zorg ervoor dat het lichaam van je konijn warm blijft. Hier kan een kruik of een warmtematje uitkomst bieden.
Wanneer je konijn koud wordt maar het dier wil niet bij de warmtebron blijven, zet het dan in een kattenvervoersmand. Op de bodem een rubberen kruik, gedeeltelijk gevuld met heet water en daar overheen een handdoek, het konijn daar op. Indien nodig ook nog een deken over het konijn heen.

NB enkel een handdoek over het konijn leggen en geen andere warmtebron gebruiken geeft geen warmte genoeg aan een onderkoelend konijn.

- Geef je konijn van Aeropax het eerste uur 3x (dus om de 20 minuten) 1 hele tablet of 3x 2,5 ml emulsie, oraal (in de bek dus). Maak de tablet fijn in water en geef het met behulp van een spuitje. Als je konijn slecht blijft, moet je het elk uur 1 tablet of 2,5 ml. emulsie blijven geven, ook 's nachts, tot de toestand verbetert.

- Geef je konijn het eerste uur 3x (dus om de 20 minuten) 0,6 ml Equate, oraal (in de bek dus). Na het eerste uur kun je verder elk uur 0,6 ml geven tot de toestand verbetert.

- Wanneer je konijn hevig in de rui is, kan het nuttig zijn om ook een dosering laxeermiddel (Laxatract of Tractonorm) te geven.

- Doe buik massage. Doe dit heel zacht en voorzichtig! Alleen met de vingertoppen. Dit zal helpen de pijn en het ongemak te verlichten en zet de darmen aan tot bewegen. Als je merkt dat je konijn het niet prettig vindt, en rusteloos wordt, dan stoppen. Als je konijn doodstil blijft zitten is dit een teken dat hij het prettig vindt. Je kunt ietsje steviger gaan masseren, let op de reactie van je konijn. Het moeten lichte bewegingen blijven, om geen organen te beschadigen. Massage is uiterst belangrijk, hierdoor kun je de darmen tot bewegen aanzetten. Hoor je tijdens massage of na het geven van het antigas-middel harde borrelende geluiden, dan is dat een teken dat er beweging in het gas komt.
- Probeer van tijd tot tijd of je konijn wil eten. Vanwege de pijn zal je konijn weinig interesse hebben. Als je konijn voedsel aanneemt, weet je dat het beter met hem gaat. Wat peterselie wordt vaak het eerst genomen door een konijn dat buikpijn gehad heeft.
- Geef je konijn tussendoor steeds wat water, gebruik daar een spuitje voor. Spuit niet hard in zijn bekje maar doe het voorzichtig. Misschien krijg je maar 1 ml. water per keer naar binnen. Belangrijk is dat je konijn blijft drinken. Beste is elk half uur tot een uur een paar ml. water naar binnen zien te krijgen.
- Als het al enige uren geleden is dat je konijn gegeten heeft, is het zinvol elk uur een paar ml. dwangvoer te geven. Dit kan wortelhapje zijn of gemalen biks (= geperste staafjes) met wat water tot een papje geroerd. Dwangvoer wordt met een spuitje in de bek gegeven.
- Zorg ervoor dat er voldoende hooi is. Als je konijn weer wil gaan eten, moet er veel vers hooi zijn. Zorg voor vers water.

Wanneer je konijn na een paar uur niet wat verbetert (zich bijv. gaat wassen), of het verslechtert zelfs, dus wordt slapper, dan heeft het een pijnstillend middel (liefst per injectie) en een darmstimulerend middel (Primperan ofwel Metocloraldrops of desnoods Cisaraldrops) nodig. Als je dit niet in huis hebt en/of je hebt geen ervaring met deze middelen dan is het nodig dat je zo snel mogelijk een konijnkundige dierenarts bezoekt. Er moet voorkomen worden dat het gas extreme vormen aan gaat nemen (trommelzucht), want dit verloopt vrijwel altijd fataal.
De meeste dierenartsen gebruiken helaas geen antigasmiddel zoals Aeropax of Equate, dit moet dan thuis gewoon doorgegeven worden, naast de medicatie die de dierenarts verstrekt.
- Misschien is het nodig dat het dier een infuus krijgt, of dat er een rontgenfoto gemaakt wordt om te zien waar het gas zich precies bevindt.
- Vervoer je konijn uiterst warm en neem een deken mee zodat het dier niet op de koude behandeltafel hoeft te liggen, warmte is van levensbelang.

B Laat de dierenarts onder geen beding Buscopan toedienen. Buscopan verslapt de darmwerking, waardoor ze nog minder gaan bewegen en het gas niet weg kan. Dit kan rampzalige gevolgen hebben.

Gas in de maag is (nog) ernstiger dan een gasophoping in de darmen. Wanneer het gas zich namelijk in de maag bevindt, is het niet of nauwelijks mogelijk om voedsel of medicatie toe te dienen, omdat de maag al overvuld is. Primperid/Primperan en pijnstiller dienen dan per injectie toegediend te worden en dit is zeker iets wat onmiddellijk gedaan moet worden. De maag, die normaal gesproken vrij plat is, loopt van links naar rechts, vlak onder de borstkas. Bij veel gas in de maag kan de maag buiten de ribben uitpuilen, deze bult is zeer duidelijk te voelen en kan enorme proporties aannemen.

Maagmassage
Een konijn kan niet boeren, daarom moet gas wat zich in de maag bevindt via de maagpoort, door de darm naar de anus, het lichaam verlaten. Dit is niet eenvoudig. Door massage kan geprobeerd worden het gas via de maagpoort richting darm te duwen. De maag wordt van linksonder naar rechtsboven gemasseerd. De beweging mag niet te zacht zijn, maar ook absoluut niet te stevig om de tere maag niet te beschadigen. Voor de massage zet je je konijn met de rug naar je toe op schoot, leg je handen om de borst. De opening van de maag naar de darmen zit rechtsboven op de rug van het konijn.

Als je de vingers van de rechterhand op de maag legt en je rechterduim bovenop de rug, dan kun je met je vingers masseren en voel je (hopelijk) de luchtbellen onder je duim door naar de darmen gaan. Als het gas weg kan zal de druk op de maag afnemen. Je zult de maag steeds moeten blijven masseren opdat het gas niet weer de maag zal vullen. Tussendoor heeft het dier rustpauzes nodig. De reactie van je konijn op de massage is zeer belangrijk. Als de massage helpt, zal het dier wat gaan ontspannen. Een warmtebron onder of tegen de buik kan helpen het gas af te voeren en geeft verlichting van pijn. Wanneer er iets ruimte in de maag is, kunnen Primperan of Cisaraldrops en pijnstiller wel oraal toegediend worden.

Gas in de maag is zeer moeilijk weg te krijgen en er is kans dat de massage geen effect heeft. De dierenarts kan proberen door middel van een sonde het gas in de maag via de mond te laten ontsnappen. Verschillende dierenartsen hebben deze techniek met succes toegepast maar het lukt helaas niet altijd

Hooi uit natuurgebieden, bermen en schrale weilanden bevat steeds vaker het Jakobskruid, een plant die dodelijk giftig is voor, koeien, paarden, varkens en konijnen.

Doordat het kruid door droging hun bittere smaak verliezen en de geur er af gaat herkennen de dieren dit niet meer en eten het toch als het tussen hun hooi zit.
Het is dus zaak dat wij hier op letten.
Stengels in het hooi die men niet vertrouwd kan men beter verwijderen.
Jakobskruid op de wei kan men beter verwijderen, gebruik wel handschoenen want het is voor mensen ook giftig, het dringt namelijk door de huid naar binnen.
Doe dit ook voor dat hij in bloei komt om verdere verspreiding te voor komen.

Het Jakobskruid (Senecio jacobaea) is een twee- of meerjarige plant die tot negentig centimeter hoog kan worden.
In de bloeitijd vormt zij een scherm vormige tuil van gele bloemen met een oranje hart.
De plant komt vooral voor op arme grond, bv in de duinen en in schrale bermen en weilanden.
Hij bloeit van juli tot oktober. Goed Hooi is zeer belangrijk

Een van de belangrijkste en misschien zelfs het belangrijkste onderdeel van de voeding van konijnen is fris en geurig hooi.

Nu de verstedelijking oprukt en de boeren zoveel kuilgras maken is daar soms niet zo gemakkelijk aan te komen en het kan nogal prijzig zijn.

Desnoods kan een deel van het krachtvoer vervangen worden door oud brood of iets dergelijks, maar hooi is in ieder geval een noodzaak.

Hooi dat afkomstig is van bermen langs autowegen bevat veel stof en mogelijk een te hoog loodgehalte en dergelijke.

Dijk en weidehooi dat droog is geoogst ruikt zeer geurig en zal dan ook door de dieren graag gegeten worden.

Konijnen kan men ook luzerne-hooi of erwtenstro geven, waaraan natuurlijk dezelfde eisen worden gesteld.

Het hoge eiwitgehalte schijnt echter ongunstig op de vruchtbaarheid van de voedsters te werken, zodat het in het fokseizoen beter niet, of zeer beperkt gegeven kan worden.

Als het te krijgen is zou zelfs het eiwitarme graszaadhooi in die tijd aan te bevelen zijn.

Brandnetelhooi dat jezelf kunt oogsten door bossen brandnetels in de wind te hangen is ook zeer eiwitrijk en kan een deel van het krachtvoer vervangen.

Het is ook aan te raden om aan de dieren te geven als ze van een tentoonstelling thuiskomen, samen met wat lauw water.

Dit voorkomt veel narigheid,omdat de dieren vaak vermoeit en gestrest zijn geraak, van de opgedane ervaring.

Het hooi kan beter niet direct na het binnenhalen worden gevoerd, maar pas na een week of zes na het oogsten.
Het moet een beetje " belegen" zijn.

Ten eerste is daarvan de voedingswaarde dan aanmerkelijk gedaald en de geur is eraf.

De dieren zullen het niet graag meer eten en bovendien is schimmelvorming, vooral als het wat vochtig lag opgeslagen, mogelijk en geeft kans op darm en long-aandoeningen bij de dieren.

Goed Hooi is zeer belangrijk